Velsen, Noord-Holland
Bureau B+B stedebouw en landschapsarchitectuur in samenwerking met Erick de Lyon

Introductie

Het Wijkeroogpark, aangelegd in de jaren 60, is met de komst van de Velsertunnel in tweeën gedeeld. Bureau B+B kreeg de opdracht om het park een samenhangende recreatieve en ecologische structuur te geven, door de bestaande versnippering zoveel mogelijk op te heffen. De ontwerpers nemen de benedenloop van de vroegere Scheybeek, die niet meer herkenbaar was als beek, als rode draad voor hun ontwerp. De beek werd oorspronkelijk niet alleen gevoed door zoetwater uit de omgeving, maar stond ook onder invloed van eb en vloed. Met het herstellen van de Scheybeek en het creëren van een eb- en vloedzone keert een dynamisch brakwater milieu terug in het gebied.

AAARO Natuur en Ruimtelijk Ontwerp, macha-final 2

Tactieken

Belemmeringen
Door een coupure in de dijk zou water uit het Noordzeekanaal vrij naar het park kunnen stromen en visa versa. In het Voorlopige Ontwerp gaf Rijkswaterstaat toestemming voor deze coupure. In een latere fase kwamen ze hier echter weer op terug. De waterkering mocht niet worden doorsneden.
In het plangebied bevinden zich verder zware kabels, leidingentracés en de tunnelbak van de Velsertunnel. Het beekelement moet daarom onder voldoende afschot komen te liggen. Daar waar de beek de kabel- en leidingentracés kruist, ontstaat namelijk een conflict met de hoogteligging van de kabels en leidingen. De kavels en leidingen kunnen niet worden verplaatst, zowel in verband met de hoge kosten als het gebrek aan schuifruimte.

Omgang met belemmeringen
Ter vervanging van de coupure door de dijk is voor de aanleg van een vishevel gekozen. Hierdoor hebben zowel het zoute water als de vissen vanuit het Noordzeekanaal alsnog vrije doorgang naar het park. Het nieuwe brakwatermilieu is daarmee zowel voor de flora als de fauna gerealiseerd. Daar waar kabels, leidingen en beek elkaar kruisen is een bijzondere duikerconstructie gemaakt op basis van de Wet van communicerende vaten. Het water uit de beek stroomt daar nu onder de kabels en leidingen door.

Evaluatie

Leermomenten
In het ontwerp is bewust geen eindbeeld bepaald. De ontwerpers willen een nieuw, natuurlijk proces in gang zetten. Achteraf gezien is er tijdens het ontwerpproces onvoldoende nagedacht over de consequenties voor het beheer. Daardoor bestaat er onduidelijkheid over het beheer en is het budget ontoereikend. Het vastleggen van beheersuitgangspunten en het bijbehorende beheersbudget is essentieel. Hier had in de ontwerpfase meer aandacht voor moeten zijn.

Succesfactoren
De vormgeving van de beek als autonoom object zorgt voor een zeer sterk beeld. De beek heeft daarmee ook een duidelijk verbindende functie gekregen. De nieuwe natuur die met deze ingreep is ontstaan is van bijzondere toegevoegde waarde. Het waterschap waardeerde de ingreep en het ontstaan van een brakwatermilieu, ook omdat vissen hierdoor zowel in het Noordzeekanaal als in de beek kunnen leven. Het waterschap werd een medestander in het proces en verstrekte subsidies voor het project. 

Facts

  • Looptijd: 2004 – heden
  • Groote: 19 ha
  • Schaalniveau: Gebied
  • Status: uitgevoerd
  • Opdrachtgever: Gemeente Beverwijk
  • Stakeholders: Rijkswaterstaat | Waterschap | omwonenden
  • Gebruikers: Omwonenden, recreanten in het algemeen en specifieke groepen (skaters)
     
Marten Kuijpers & Klaas Kuitenbrouwer
Andrea Prins
Lotte Haagsma
Jochem van der Spek
Isaura San
Chantal Defesche

Dit project maakt deel uit van de programmalijn Landschap en Interieur en het dossier AAARO Onderzoeksprojecten.

Het project Natuur & Ruimtelijk Ontwerp is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Infrastructuur & Milieu in het kader van de ActieAgenda Architectuur en Ruimtelijk Ontwerp (AAARO).